Hoe Tai Chi en Qigong kunnen helpen bij chronische pijn

We weten allemaal wat pijn is. Gelukkig maar, want in de meeste gevallen is het een nuttig signaal dat er iets fout gaat in het lichaam. Chronische pijn is echter een ander verhaal. Het zenuwstelsel gaat dan vaak in overdrive. Soms is chronische pijn mentaal en emotioneel zo belastend dat mensen hun toevlucht nemen tot zware, verslavende medicatie en gevaarlijke operaties. De Oosterse bewegingskunsten Tai Chi en Qigong worden al eeuwenlang ingezet om chronische pijn te verlichten, en in veel gevallen zelfs te genezen.

Professor Bart Morlion, hoofd van het pijncentrum van UZ Leuven en hoogleraar in pijnbestrijding aan de KU Leuven, schrijft in zijn boek ‘Grip op je pijn’ dat bij chronische pijn het pijnsysteem in het lichaam vaak ontregeld is. Hij vergelijkt het met een rookmelder die steeds afgaat terwijl er geen vlammen te zien zijn.
Die overgevoeligheid wordt getriggerd door emotionele factoren zoals angst en depressie, maar ook door overgewicht, gebrek aan beweging en ongezonde voeding. Dat zet overigens een vicieuze cirkel in gang, want chronische pijn is soms zo ondraaglijk dat je minder gaat bewegen, ongezonder gaat eten en angstig en depressief wordt.

Bart Morlion gaat in tegen de gangbare aanpak van chronische pijn. Volgens hem zijn veel operaties helemaal niet nodig en verminderen ze op termijn de pijnklachten niet. Ook pijnstillers, die heel goed werken bij acute klachten, doen dat veel minder goed bij chronische pijn. Ze kunnen de overgevoeligheid voor pijn zelfs triggeren in plaats van ze te verminderen. En toch gebruikt volgens EOS magazine ongeveer 10% van de Belgische bevolking opioïden (codeïne, morfine, oxycodon, tramadol, fentanyl) en dat aantal stijgt elk jaar.

Morlion pleit voor sociale verbinding, beweging en aanvaarding als veel zinvollere manieren om veel vormen van chronische pijn aan te pakken.

Verbinding

Tai Chi en Qigong worden traditioneel in groep beoefend. Groepslessen zorgen voor sociale verbinding. Ze kunnen angst en depressie weliswaar niet genezen, maar wel verlichten.

Onderzoekers van CU Boulder en de University of Haifa toonden aan dat wanneer een romantische partner de hand vasthoudt van iemand met pijn, hun hersengolven synchroniseren en de pijn afneemt. Hoe meer empathie de troostende partner voelt, hoe meer de hersengolven synchroniseren, en hoe meer ze synchroniseren, hoe meer de pijn vermindert.

Bij Tai Chi en Qigong beweeg je op hetzelfde ritme, in dezelfde ademhaling, in dezelfde flow. In de loop der jaren hebben al veel mensen getuigd van het helende effect daarvan.

Beweging

Volgens Bart Morlion is ongeveer de helft van alle chronische pijn gerelateerd aan spieren en botten. Beweging is dus heel heilzaam. Het bevordert de aanmaak van (pijnstillende) endorfines en vermindert heel lage, vaak niet merkbare ontstekingen in het lichaam.

Daar heb je natuurlijk geen boodschap aan als zelfs rechtstaan uit je zetel pijn doet, maar de oude Chinese bewegingsvormen zijn voor iedereen haalbaar, ongeacht je fysieke conditie. Je kan ze zelfs zittend doen. Er is geen prestatiedrang, geen competitie, geen ideaalbeeld dat je moet benaderen. Je beweegt altijd binnen je eigen grenzen, en die grenzen mogen elke dag anders zijn.

En toch zijn het sporten. Dat weet iedereen die een uurtje intensief Tai Chi of Qigong gedaan heeft. Als je tijdens het oefenen dan toch pijn zou ervaren, lees dan zeker ook dit artikel.

Aanvaarding

Pijn veroorzaakt stress, en stress verergert pijn. Het is een cirkel die soms moeilijk te doorbreken valt.
Tai Chi en Qigong kunnen die cirkel doorbreken. Ze gaan immers uit van de eenheid van lichaam en geest. De aandachtige, meditatieve manier van bewegen kalmeert het zenuwstelsel en vermindert de pijngevoeligheid. Je leert opnieuw luisteren naar je lichaam, zonder er bang voor te zijn.

Veel beoefenaars beschrijven hoe ze na een les niet alleen minder pijn voelen, maar ook anders tegenover hun pijn staan. Minder verzet, minder angst en paradoxaal genoeg daardoor ook minder pijn.

Wie regelmatig oefent, en dat hoeft niet elke dag te zijn, zal merken dat veranderingen zich geleidelijk en duurzaam aftekenen. Spieren worden sterker en soepeler. Gewrichten worden beter gevoed. Het zenuwstelsel leert kalmeren. Het lichaam hervindt zijn eigen ritme en wijsheid.

Chronische pijn heeft in die context niet langer het laatste woord. Het wordt een signaal dat je leert begrijpen, en steeds beter leert beantwoorden, van binnenuit.