De 10 richtlijnen van Yang Chengfu

Iedereen die Tai Chi leert, krijgt in grote lijnen dezelfde instructies. Dat is te danken aan Yang Chengfu, de beroemde Tai Chi leraar die in de jaren ’30 het Tai Chi onderricht systematiseerde en toegankelijk maakte voor een breed publiek. De ’10 richtlijnen van Yang Chengfu’ is wellicht de meest geciteerde verhandeling over Tai Chi en dat is volledig terecht.

Yang Chengfu werd geboren in 1883 als kleinzoon van Yang Luchan, de grondlegger van de toen zeer gerenommeerde Yang-stijl Tai Chi. Zijn vader en oom waren berucht om hun zeer veeleisende en soms ruwe manier van trainen, volledig in de oude krijgskunst-traditie.

Yang Chengfu wilde echter de gezondheidsbevorderde aspecten van Tai Chi meer in de verf zetten. Hij maakte de stijl vloeiender en ronder, zonder de explosieve bewegingen die bij zijn vader nog prominent aanwezig waren.

Richtlijnen

Die aanpak zorgde voor een ongeziene verspreiding van Tai Chi over heel China. Na eerst 14 jaar lesgeven in Beijing, opende hij scholen in grote steden als Shanghai, Nanjing en Guangzhou. Om aan die groeiende groep leerlingen uniforme instructies te kunnen geven, publiceerde hij in 1934 het boek Taijiquan Tiyong Quanshu, intussen een van de meest geciteerde werken uit de Tai Chi-literatuur.

In dat boek vermeldt hij de ‘Tien Richtlijnen’.

Deze 杨澄甫太极拳十要, wat eigenlijk zoveel betekent als ‘de 10 vereisten voor Tai Chi volgens Yang Changfu’ waren redelijk revolutionair. In die tijd werd Tai Chi immers meestal mondeling doorgegeven, van leraar op leerling. Er was weinig vaste structuur. Met zijn 10 eenvoudige richtlijnen legde Yang Chengfu de essentie van Tai Chi vast in heldere woorden, toegankelijk voor zowel gevorderde als niet-gevorderde leerlingen.

Practise what you preach

Dat Yang Chengfu zijn eigen richtlijnen wel degelijk in de praktijk bracht, blijkt uit een aantal anecdotes die rond zijn figuur de ronde doen:

Hij leefde (en zag eruit) als een bourgondiër, en toch bewoog hij met uiterste gratie en lichtheid. Op een dag vroeg een jonge, slanke leerling uit de school van Shanghai hem hoe dat in godsnaam kon. Yang Chengfu liet de leerling op een gammel, rieten stoeltje zitten. Het stoeltje kraakte en begaf het bijna onder het gewicht van de leerling. Dan ging Yang Chengfu er zelf op zitten. Iedereen dacht dat het stoeltje het zou begeven, maar dat deed het niet, integendeel. Het kraakte zelfs niet onder het gewicht van de enorme man. De les was duidelijk: het was niet de massa die telde, maar de beheersing. Yang Chengfu’s bewegingen kwamen niet uit spierkracht, maar uit een perfecte houding, een diepe ontspanning en de beheersing van Qi. Hij kon zijn eigen zwaarte “vergeten” en bewegen alsof hij gewichtloos was, een fundamenteel principe van Tai Chi.

Wanneer mensen grapjes maakten over zijn enorme omvang, zei hij:
“Een groot lichaam maakt niet zwaar, een klein lichaam maakt niet licht – het gaat om de geest die erin huist.”

Ook zijn manier van lesgeven illustreerde de inhoud van de 10 richtlijnen. Het verhaal gaat dat hij zijn leerlingen corrigeerde zonder veel woorden. Als iemand dacht stevig te staan, drukte hij soms met één vinger heel licht tegen de borst of schouder van de leerling, waarop die omviel.

Een van zijn bekende uitspraken was:  “Als je ontspannen en geworteld bent, kan geen vinger je verplaatsen. Maar elke spanning, hoe klein ook, verraadt dat je niet in balans bent.”

Inhoud

De richtlijnen gaan vooral over houding, ontspanning, coördinatie en intentie (Yi). Belangrijke thema’s zijn: rechtop staan, ontspannen schouders, holle borst, volle onderbuik, gebruik van intentie i.p.v. brute kracht, en harmonie tussen boven- en onderlichaam.

In die zin zijn de 10 principes de kern van wat Tai Chi vandaag is, met de nadruk op welzijn en gezondheid, eerder dan op het martiale aspect van de kunst.

In een volgende post spitten we die 10 principes wat dieper uit.